Celal Yıldız: Dersim Tarihi Nasıl Çarpıtılır-II

Dersim Tarihi Nasıl Çarpıtılır-II 

 

CeKa’nın iddiları,”lisan” bilimlerine uyuyor mu?..

 

Dört beş bin yıl önce pagan toplumlar, kavimler döneminden beri var olan “lisanların tarihi” tek tanrılı dinlerin tarihinden çok eskidir. Sivas’tan Tahran’a kadar olan bölgelerde yaşayan kavimlerin tarihini bir de lisanlar açısından(kendi lisanlarını temel alarak) irdelersek daha önemli, daha eski ve daha ilginç sonuçlara varabiliriz. Çünkü uzun insanlık tarihine bakarsak “tek tanrılı dinler “dünkü çocuk” sayılır.

 

Anadolu ve Dersim’e ilk tek tanrılı din “Hristiyanlıktır” ve bu Hristiyanlık dini ilk defa İsa’dan sonra 300 yıllarında Ermeniler kanalıyla Anadolu’dan Ermenistan’a kadar yayılma imkânı bulmuştur. Yani çağımızdan yaklaşık 1700 yıl önce Dersim’de tek Tanrılı dinler yoktu. Bölgede bu tek tanrılı dinlerden dolayı kavimler arasında çatışmalar, problemler de yoktu…

 

Bilindiği gibi çağımızda bilimsel alanlardaki hızlı gelişmelerden dolayı artık her bilim dalında olduğu gibi “lisan bilimi” üzerine de diplomalı, tahsilli, hakiki uzmanlar çoğaldı. Örneğin; iki yüzyıl önce insanın her hastalığı ve organları tek doktora teslim edilirdi. Oysa şimdi sağlık alanında insanların organlarına göre onlarca uzman Doktor bulunuyor. Lisan üzerine eskiden uzmanlaşma yoktu. Kürtçe ile Zazaca’nın aynı dil olduğu hakkında CeKa’nın alıntılar yaptığı cümleler veya düşünceler artık eskide kaldılar.

 

Günümüzde teknik makinelerle bile lisan ve bu lisana ait lehçeleri belirlenebiliyor. Çünkü lisanları birçok değişik açıdan inceleyen ve karşılaştırma yapan yeni teknikler bulundu. Fakültelerden mezun olmuş uzmanlar çoğaldı ve daha anlamlı araştırmalar yapıldı.

 

Ayrıca Kırmancki-Zaza dili üzerine fakülte bitirmiş, dilimiz üzerine tezleri yazmış Dersimli dil bilimcileri de çoğaldı son yıllarda. Anadilimizi bildikleri için bu Dersimli lisan uzmanlarımızın düşüncelerine daha çok güvenmek gerekir.

 

Lisan uzmanlarından Dersimli ve Dersimce bilen Zülfi Selcan ile Mesut Keskin de Zazaca’nın Kürtçe’den niçin farklı ve ayrı bir dil olduğunu birçok yönüyle açıkladılar. Zazaca’nın Kürtçeden farklı ve ayrı olduğu üzerine üç Dersimli de genç dil bilimci olarak kendi ana dilleri üzerine fakültelerde Zazaca tezler yazdılar. Almanyalı Oscarmann ile Hollandalı Martin Von Bruinissen gibi birçok dil bilimci Zazaca ile Kürtçe’nin birbirinden farklı ve ayrı dil olduğunu açıkladılar.

 

Yani hem Dersimli uzmanlar, hem de uluslararası lisan uzmanları Zazaca ile Kürtçe arasında gırtlak=fonetik=ses bilgisi, morfoloji=şekil bilgisi, sentaks=söz dizimi, leksik=kelime hazinesi bakımından yapılan karşılaştırmalar ve incelemeler sonucunda Zazaca ile Kürtçe’nin birbirinin lehçesi olmadığını; birbirinden ayrı lisanlar olduğunu tespit edip açıkladılar. Bunu açıklayan dil uzmanlardan biri de Kürtlerin dostudur. Yine bu lisan uzmanlardan bazıları Zazaca’nın tarihinin Kürtçeden daha eski olduğunu da belirttiler. CeKa gibiler her nedense bu bilimsel araştırmaları yok sayıyor ve 70 yıl önceki yazılara takılıp kalmışlar.

 

Acaba Lisan üzerine yazı yazan CeKa ve CeKa gibi düşünenlerin; adlarını verdiğim bu lisan uzmanı profesörlerin yazdıklarından haberi yok mu? Lisanların tarihi gelişimine dayanmayan; dil bilimlerini inkâr eden asparagas ırkçı tezlerin halk içinde tutunma şansları olabilir mi?

 

Tek Tanrılı dinlerin bu bölgeye 1700 yıl önce geldiğini açıklamıştım. Şeref Han’ın yazdıklarına dayanarak Kürtlerin kendileri bile (ve dolayısıyla lisanları da) beş altı asır önce Doğu Anadolu’ya girmeye başlamıştı. Öyleyse tek Tanrılı dinlerden önce Anadolu’dan Tahran’a kadar bölgede dört, beş bin yıl yaşamış olan pagan toplumları döneminde bu bölgelerde acaba hangi lisanlar vardı? Eğer tarihi süreçler iyi incelenirse Türkçe’nin ve Kürtçe’nin bahsedilen bölgede olmadığı zamanlarda Sivas’tan ta Tahran’a kadar uzanan bu bölgelerde Zazaca, Ermenice ve Persçe’nin yaygın olarak konuşulduğu tespit edilir.

 

Perslerin İsa’dan önce tüm Anadolu ve Tırakya’yı işgal edip yaklaşık 350 yıl yönettiğini; Dersim bölgesinin Perslere bağlı Ermeni Sarplığı içinde kaldığını bilmeyen bir tarihçi olamaz. Yine Persçe lisanının Kürtçe, Türkçe ve Zazaca’yı etkilediğini bilmeyen bir aydın da yoktur.

 

Irklar, dinler ve lisanlar arasındaki tarihi ilişkileri, tarihi gelişmeleri bilmeyenlerin; dil uzmanlarının bu alanda yazdıklarını önemsemeyenlerin elbette ki, lisan bilimine göre Kırmancki=Zazaca ile Kürtçe’nin tarihi köklerinin çok farklı ve ayrı olduğundan haberi olmaz.

 

Dil bilim uzmanlarının yazdıklarını önemsemeyen; tarihteki gelişimleri, dönüşümleri ve halkların yerleşim yerlerini görmezden gelen; her şeye son yarım asırdaki ırkçı gözlükle bakan CeKa gibiler maalesef konuştuğu anadilini bile doğru tercüme etmiyor. Bu dili bildiği halde çarpıtarak tercüme ediyorlar. Örneğin “Ma Kırmancemı”  söylemini “Biz Kürdüz” diye tercüme ediyor CeKa gibiler.

 

Oysa “sözlü tarih” için Dersim’de yapılan alan çalışmalarında evlerine gidilen yüzlerce yaşlı Dersimlinin anadiliyle konuştuğu CD’lerde  “Ez Kırmancki zanon, Kırdaşki ki zanon, Tırki ki zanon” dediği tespit edildi. Üç farklı dili konuştuğuna vurgu yapıyorlar. Kamillerimizin otantik ve en masumane duygularla yaptığı konuşmaları bazı televizyon ekranlarındaki röportajlardan da tespit edebilirsiniz.

 

Kamillerimiz yukarıdaki cümlede bulunan Kırmancki kelimesi ile Alevi Dersim halkının dilini, Kırdaşki kelimesi ile Alevi olan ve Kürtçe konuşanları, Tırki ile Türkçeyi kast ediyorlar. Saf ve temiz yürekli kâmillerimizin kendi anadiliyle yaptıkları otantik konuşmalarda hileler veya kasıtlar aranamaz herhalde.

 

Bizler ana dilimiz olan Kırmancki diline göre düşünürsek; “Zaza” ise, kelimesi Zazaca konuşan Sünniler anlamında kullanılır. Ma Kırmancime, “İ Khuri” derken ise Kürt komşularının hem dil, hem de inanç bakımından Dersimlilerden ayrı olduğuna vurgu yapıyordu atalarımız. Khuri kelimesi Kürtçe konuşan ve inancı Sünni-Şafii olanlar için kullandılar. Anadilimizi çok iyi bilen CeKa’nın köylüleri de, babası ve dedesi de CeKa’nın “Ma Kırmancime” söylemini Kürtçe-Kürt olarak tercüme ettiğini duysa “Ne lov CeKo, CeKo! Tı sa vanay?” derlerdi.

 

Ayrıca kavim ve soylarda lisan alanındaki değişimlerine bakarak da bazı mantıklı yorumlar yapılabilir. Efendi Yıldız dil üzerine yapılan bir sohbette şöyle bir mantıklı yorum yaptı: Göç eden her halk gittiği ülkede baskın ve yaygın olan lisanı öğrenmek zorunda kalır. Örneğin son yıllarda Türkiye’ye gelen Suriyeliler ülkede yaygın ve baskın olan Türkçeyi öğrenmek zorunda kaldılar. Bin yıllarında Türk Boylarıyla birlikte gelip Dersim’den Erzurum’a kadar olan bölgede Saltuklu Beyliğini (devletini) kuran Kızılbaş Sarı Saltukluların ana dili Türkçeydi. Eğer bu bölgede Türkçe baskın ve yaygın olsaydı ana dilleri Türkçe olarak kalırdı. Eğer bu bölgede Kürtçe yaygın ve baskın olsaydı; Sarı Saltıklılar Kürtçe öğrenmek zorunda kalırdı. Oysa Sarı Saltıklıların %90’ının zamanla Dersimce (Zazaca) öğrendi. Öğrenmekle kalmadı Sarı Saltıklıların ana dilleri Zazaca oldu. Sadece bu durum bile bu bölgelerde Zazaca’nın çok eskiden beri baskın ve yaygın olduğunun bir delili olmaz mı” diye görüşünü belirten Efendi’nin bu yorumu sizce de mantıklı değil mi?

 

Tüm bu tarihi gelişim ve dil uzmanlarının söylediklerini bir an unutup bu konuya pratik bir örnek verelim: Gönüllü asimile olmayı kabullenmiş olan bizim CeKa ana diliyle yazılmış bir sayfalık yazıyı Zazaca bilmeyen Diyarbakırlı veya Iraklı bir Kürde verse acaba % 5 ini tercüme edebilirler mi? Hayatın içindeki bu somut durum bile az önce adlarını yazdığımız lisan uzmanlarını haklı çıkarmaz mı?

 

Bundan dolayı diyorum ki; lisan biliminde, hem tarihi ve toplumsal belleğimizde yeri olmayan yani açık deyimle bilimsel olmayan bazı ırkçı söylemler ve algılarla veya ısmarlama yazılarla halkımızı kandırıp yanlış yönlendirmek imkânsızdır; ayrıca etik bir tavır da değildir…

 

devam edecek…

(Visited 110 times, 1 visits today)

Yanıt Celal Yıldız: Dersim Tarihi Nasıl Çarpıtılır-II

  1. Veysel KURTULMAZ 25/07/2017 de 13:43

    Sayın YILDIZ,geçmişte bu dili bu topraklarda kullanan halk kimdir?Zaza dilinin Alevilerden önce hangi halk veya halklar kulalnıyorlardı? aydınlatırsanız sevinirim.

    Cevapla

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

182 kere okundu

Widgetized Section

Go to Admin » appearance » Widgets » and move a widget into Advertise Widget Zone