Dersim’li şair Murat Asmên’den; “Son bir meşale”…

Author editor

Asmen Ercan Gür has written 920 post in this blog.

– Yeşil çayır, sabah nemindeyken/Bozkır da, dikene su vereceğiz/Keklik ovada kum eşerken/Kartal misali süzülüp, iz süreceğiz…

Umutlarımı doğramadan/Boş tabağa diş bilerdim/Sonra aklıma sen gelirdin/Nerede o gamzeli sol yanağın ah/Nerde o mavi gözlerin/Açlığıma kurtlar ağlardı; ama sen yoktun… M. Asmen

Dersim’li şair Murat Asmên’den; “Son bir meşale”…

 

– Çizilmiş sınırları reddedeceğiz/Dillere/Dinlere/Renklere/Ve ırklara kardeş diyeceğiz/İnsanlık onuru için/Halkların kardeşliği için/Güneşi çağıracağız/Dünyaya sosyalizmi/Biz armağan edeceğiz, “biz.”

*

– İrademizi gasp edenler/Hakkımızı çalanlar/Halkımızı soyanlar/O karanlık yüzünüze/Son bir meşale tutacağız/Yediğiniz hayatları/İçtiğiniz kanları/Çaldığınız umutları soracağız/Ve kazanacağız…

 

       Murat Asmen’in kuvvetli ve kulağa hoş gelen imgelerle dolu bu satıları, kitabına da adını veren, “Son bir meşale” adlı şiirinden. Asmen, bu satırlarında hem romantik, hem natüralist, hem gerçekçi ve hem de ütopik tüm yönlerini ortaya koymuş. Elbette bu şiir ve hatta kitabın tamamındaki şiirlerin bana göre ana teması, şairin doğduğu ve üzerinde yaşadığı, tarihi “Kırmanciya Beleke” adıyla adlandırılan Dersim’in o çok kültürlü yapısına benzer, zihin ve düşünce dünyası ile yüreğinin böyle çok yönlü bir hali var.

     

       Netice itibariyle bu şiirde ve diğer bazı şiirlerinde gözlemlediğimiz; Asmen’in, Dersim coğrafyasını yetmişli yıllardan itibaren etkisi altına alan devrimci düşüncelere dair umudunu hala koruyabilmiş, ancak bununla birlikte hayal kırıklıklarını da ortaya koyan bir insan, bir şairin dizeleriyle karşılaşıyoruz…

 

– “Yara açıyoruz hiç yok yere/Kanatıyoruz sol yanımızı/Bir bebek kokusu uğruna/Çarşafı kırmızıya/Yastığı siyah ölüme/Evimizi tabuta çeviriyoruz… Aynı  şiirin devamında ve şu mısralarında;

 

-“Dedim ya/Bir bebek için/Amansız aşka düştük/Boş yere yorduk kalbimizi/Arka bahçemiz bisikletsiz/Kiraz ağacımız salıncaksız/En acısı/Ne kızımızın bezden bebeği/Ne de oğlumuzun kum kamyonu… “Bebek için” adlı şiirinden…

Görsel: Murat Asmên.

*

– Şeytan diyor ki/Yoksa uymasam mı şuna/Git diyor/Kulağına alışmayan küpenin/O burnundaki hızmanın/Ensesine yapışmış saç telinin/Hepsini geç/Bak,  o ince belinin/Bir de kalçasındaki dövmenin/Lan, bu şerefsizin bir yeri değil/Bırak dağ kokusunu/Neyini meyini/İki günlük dünya lan/Kim o tarafa ne götürmüş/Satayım anasını/Çıkar gitsin hırsını… “Dağ Kokusu” adlı şiirinden.

*

– Benim tanrım aşktır/Sevgiden başka dil bilmez/Senin tanrın fesattır/Kadından başka söz etmez… Benim tanrım annemin yüreğidir/Solumdaki, onun köşküdür/Senin tanrın cehalet değirmenidir/Yelkeni zulüm, rüzgarı ölümdür… Benim tanrım, bilimdir, akıldır/Sorgula öyle gel diyor/Senin tanrın, zinadır, günahtır/Akıl sormuyor, düşünme diyor… Benim tanrım savaş bilmez/Ülkesi aşk, dünyası barıştır/Senin tanrın, göz yaşını silmez/Ülkesi aptal, dünyası “Araptır.” “Benim Tanrım Aşktır” adlı şiirinden…

*

– Dağlara iz bıraktım/Gökyüzüne umut/Yüreğine sevda/Geceye tenimi yaktım/Kül oldum gayrı, kül… “Dağlara iz bıraktım” adlı şiirinden…

Munzur nehri ve vadisi. Dersim/Ovacık

*

– Kirlendi kavgalar/Örüldü duvarlar/Olsun gözüm/Varsın gözdağı verilsin avuçlarımıza/Üstümüzde kırsınlar coplarını/Kırdıklarının parasını da/Öğlen yemeğimizden kessinler… “Söyleyin/Kimdir bunlar/Var mı çözmüş olan/Dağda, bizden daha devletçi/Anlamadık gitti/Bunlar, nasıl bir ihanetçi… “Paslı Bıçak” adlı şiirden…

*

– Umutlar ekiyorum toprağa/Sancı tutuyor ellerimi/Gecenin şerefine/Yakıyorum tenimi/O ay tanrıça bedenini/Kör ediyorum gözlerimi… “Umut” adlı şiirden;

*

       Kendi ana dili olan Kırmancki’de de (Zazaca) şiirleri olan Murat Asmên, bunları yine bu şiir kitabında “Notaya düşenler” adlı bir bölümde okurlarına sunmuş. Bu dizleri de Türkçe dizelerdekilerden çok daha farklı bir havada ve daha ziyade anadilinin yaşam sürdüğü coğrafyadaki dilin ve yaşam biçiminin nüansını yansıtan türden dizeler:

 

–  Ze phepuğê serê koyi/Da zoniyê xoro berbo/Welat tora koto duri/Çıme zalım torê korbe… “Welat” adlı şiirden…

 

– Diyağê zerrê  mı ewro rızna çênê/İştirê verê a çımê to/Mır evaze çêne, sevev çıko lemın/Çaye berbena, Gula mına Verê Vorê… “Gula Mına Verê Vorê” adlı Kırmancki (Zazaca) şiirinden…

Murat Asmên

***

       Murat Asmen’in yukarıda kendimce bir seçki yaptığım şiirlerinin tamamını zevkle ve bir solukta okudum. Bence “şiir edebiyatın yükte hafif fakat pahada ağır bir dalıdır”. Bunu sağlayan imgenin yanı sıra, onun yaşanmışlığa ve gerçekliğe ne kadar ışık tuttuğunun payı da vardır elbette.

     

        Asmen’in şiirleri, bu yönüyle güçlü ve etkileyici söz öbeklerine yüklü yaşanmışlıklar içermektedir. Yani diyeceğim odur ki, Murat Asmên, Dersim’i Dersim’de yaşayan ve Dersimliği, bu yerinde yaşanmışlığın verdiği avantajla tarihsel ve kendi özeli boyutuyla aşkla harmanlayarak kaleme dökmeyi başarmış bir yazar.

 

       Bence günümüzde Dersim özelinde, bu kadim coğrafyanın inancı ve dilinden kopmadan ve aynı zamanda onun tarihsel toplumsal yönüne ışık tutan şiirler kaleme alan, çağdaş bir halk ozanı. Tanıdığım böyle biri daha var; o da aynen Murat Asmen gibi köyden kente göçen ve Dersim’i, kültürünü uzaktan yazmaya çalışanların aksine, köklerinden kopmadan yaşayan ve hisseden Gımgım-Varto’dan “Alex Çelik”. Bu iki sair dostumuzun bu edebi çığlıkları, tahminimce günü ve zamanı geldiğinde, bugüne nazaran daha da bir kıymet görecektir.

 

Görsel: Alex Çelik. Gımgım (Varto)

*

 

– Na dınya rojê/Bena serdın/Cemed ra rojê bena xıj/O waxt şıma vînene/Serdînîya zerre çıma nê xo/Henî sêrdın qayte jûmînî mekere/Mı ustuna dınya ra/Çıla fişta ta…

 

– Henî kardî kardî/Qayte rûye mı meke/Çıma ne to zerre mı de/Zerrîya mı kerde lete/Her lete xo veşa/Bî wele/Qayt kerdena/Çıma ne rûye to re… Alex Çelik

 

Editör; Çilagazete

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

878 kere okundu