Eski Romalilarda inanc Ev tanrilari ve kisiyi koruyan ruhlar

Eski romalilarda inanc

Ev tanrilari ve kisiyi koruyan ruhlar

 

Eski romalilarin hayatinda ev ilahileri/tanrilari (Deity) onemli bir yer aliyordu. Romalilar ozellikle ev ilahlarine  (tanrilarina-divinities) buyuk onem verirlerdi ve onlari kapi esigi, ocak ve yiyecekleri koruyan ailenin birer uyesi olarak kabul ederlerdi. Bu ev ilahlarindan en eskisi kapi esigini koruyan dostu iceri birakan dusmani disarda tutan kapi esigi tanrisi Junus* di. Dualarda ilk Junus un ismi anilirdi.

Ocak (ingilizce: heard zazaca: chrige)  ilahi Vesta (zazaca yanan: vesna)  ev icinde onemli bir role sahipti cunku o ailenin hayatini devam etmesini saglayan ocagi koruyordu. Ev ici ilahiler inanci Vesta nin etrafinda donuyordu ve tum dualarda en son onun ismi soylenirdi.

Romalilar bir evde yasayan sahislardan aile reisinin (paterfamilias)  kisisel bir ilaha (spirit-ruh) sahip oluguna  inanirlardi. Genius ismi verdikleri bu ruh un aile reisi ile birlikte tum aileyi koruduguna  dusunulurdu. Kadini koruyan iounu isimli ruh (spirit) daha sonralari romalilarin dini hayatinda yerini aldi.

Romalilar olmus aile fertlerinin ruhlarina buyuk hurmet gosteriyorlardi onlari memnun etmek icin hergun bir parca ekmegi  ocakta yanan atesin icine atiyorlardi.

Romalilara gore ev ilahlari ve kisileri koruyan ruhlar aileyi koruyordu.

Romalilar kanli ve kansiz kurbana buyuk onem verirlerdi ve kurban yolu ile herhangi bir tanrinin onlari kayirmasini onlardan taraf olmasi karsiliginda kurban ettikleri hayvanin mulkiyetini o tanriya veriyorlardi. Kurban edilecek hayvanin kusursuz olmasi romalilar icin cok onemliydi.

Kansiz kurbanlar sunaga birakilirdi.

Romalilar bir yerdeki (ev, tarla, sehir)  ruhlari ve negatif havayi kovmak icin o yerin etrafinda donerlerdi. Amburbium ismi verdikleri bu rituel genellikle subat atinda yapiliyordu ama ‘kriz’ durumlarinda yilin her hangi bir doneminde de yapiliyordu.

Her hangi bir tanridan yapilan istek karsiliginda adak yemini (votum)  yapmak da romalilarin dini hayatlarinin bir parcasiydi.

Bir ev veya ciftlikte aile reisi (paterfamilias) ayni zamanda dini adam (priest)  rolunu oynuyordu. Dini gelenekler babadan ogula geciyordu. Gunluk dualarin yapilmasi  ve kutsal ocaktaki atesin beslenmesi onun goreviydi.

Ailenin bir araya gelip  yedigi yemek kutsaldi ve inanisa gore tanrilarda bu masada yerlerini aliyordu ve ayni yemekten yiyorlardi. Yemek yendigi an bir cocuk kalkar ve ocak tanricasi vesta icin yanan ocaga kucuk bir parca ekmek atardi. Romalilar uzerinde yemek yedikleri masanin da ilahi bir kuvvete sahip olduguna inanirlardi ve yemek bittikten sonra bir parca ekmek bu ilahi ruh icin masaya birakirlardi.

*Junus romalilar icin baslangicin tanrisiydi bundan dolayi yilin ilk ayina onun ismi (january) verilmistir.

Junus veya Janus sanskritce hayat verme veya uretmek anlamina gelen jan kelimesinden geliyor. Sanskritce Jan kelimesinden sirasiyla degisik dillere anne kadin veya hayat olarak gecmistir.

Sanskritce Jani

Yunanca Gyny

Kurtce Jin

Zazaca Cinike

Slavca Zena

Eski saxon dilinde Queen

Degisik dillerdeki hamilelik veya dogum kelimeside sanskritce  Jan kokenlidir zazaca diGan kelimesini ornek verebiliriz.

Irani diller uzeri turkceye gecmis ve gunluk hayata cok kullanilan can kelimesi de saskritce jan kelimesine dayaniyor

Kaynak: Ancient Rome

Yazar: William. E. Dunstan

Jan kelimesi etimolojisi icin su linke bakabilirsiniz: http://prasadam.co.uk/articles/471-italy-the-land-of-the-calves.html

Tercume Erdal Yado

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

271 kere okundu

Gülengül Üsdtündağ; “Yetiş Pirim”